محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )
229
قانونچه في الطب ( فارسى )
الفصل الثّانى عشر : في الزَّحيرِ فصل دوازدهم : زحير و هو إِزعاجُ البَطنِ إِزعاجاً مُتَواتِراً مع خُروجِ « 1 » رُطوباتٍ بَلغَمِيَّةٍ ذاتِ رَغوَةٍ قَلِيلَةِ المِقدارِ . زحير نوعى دلپيچه شديد و متوالى است كه با خروج مقدار كمى رطوبت كفدار بلغمى همراه است . فَإِن لَم يَكُن معه دَمٌ فَعِلاجُهُ أن يُشرَبَ دُهنُ النِّسرينِ ثَلاثَةَ دَراهِمَ مع لُبِّ حَبِّ الرَّشادِ المَقلُوِّ ، و يُطعَمَ الزَّبِيبُ و الخَردَلُ و لُبُّ الجَوزِ بِالخُبزِ . و إِن كانَ معه دَمٌ فَيُسقى دُهنَ الوَردِ بِثَلاثَةِ دَراهِمَ من بَزرِ الشّاهسَفَرَمِ « 2 » المَقلُوِّ و يُطعَمُ من صُفرَةِ البَيضِ المَشوِىِّ . اگر زحير با خروج خون همراه نباشد ، درمانش به نوشيدن سه درهم روغن نسرين با مغز تخم شاهى بو داده ، و خوردن مويز و خردل و مغز گردو با نان است . ولى اگر با خون همراه باشد ، بايد روغن گل با سه درهم تخم ريحان بو داده خورد و از زرده تخممرغ تنورى بهره برد .
--> ( 1 ) . الف : خروجات . ( 2 ) . ب : شاهسفرم .